25 اکتبر ۲۰۲۶ - یک مطالعه گسترده به رهبری محققان دانشگاه راتگرز، احتمال وجود یک خطر مربوط به بینایی را که با داروهای پرکاربرد دیابت و کاهش وزن، از جمله اوزمپیک (Ozempic) و وگوی (Wegovy)، مرتبط است، شناسایی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند افرادی که این داروها را مصرف می‌کنند، ممکن است با خطر کمی بالاتر برای ابتلا به یک بیماری نادر چشمی روبرو باشند که می‌تواند باعث از دست دادن ناگهانی و احتمالاً دائمی بینایی شود.
این بیماری که با نام «نوروپاتی اپتیک ایسکمیک» (Ischemic Optic Neuropathy) شناخته می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به عصب بینایی کاهش یابد. از آنجایی که عصب بینایی اطلاعات بصری را از چشم به مغز منتقل می‌کند، آسیب به آن می‌تواند منجر به مشکلات بینایی قابل توجهی شود.
ارتباط مطالعه با داروهای GLP-1و از دست دادن نادر بینایی
این مطالعه که در نشریه Annals of Internal Medicineمنتشر شده است، اطلاعات مربوط به پایگاه داده بزرگی از بزرگسالان آمریکایی ۱۸ تا ۶۵ ساله مبتلا به دیابت نوع ۲ را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. محققان بر بیمارانی تمرکز کردند که اخیراً شروع به مصرف داروهای مدیریت بیماری خود کرده بودند، از جمله دسته‌ای از داروها که به عنوان «آگونیست‌های گیرنده پپتید 1 شبه گلوکاگون» یا به اختصار GLP-1شناخته می‌شوند.
این داروها شامل سِماگلوتاید (که با نام‌های اوزمپیک و وگوی فروخته می‌شود) و تیرزپاتاید (که با نام‌های مونجارو و زپ‌باوند فروخته می‌شود) هستند. داروهای GLP-1علاوه بر کمک به کنترل قند خون و مدیریت وزن، می‌توانند خطر برخی مشکلات قلبی-عروقی و کلیوی را کاهش دهند. با این حال، از آنجایی که استفاده از این داروها به شدت در حال گسترش است، دانشمندان همچنان در حال بررسی عوارض جانبی احتمالی آن‌ها هستند.
محققان دریافتند که مصرف GLP-1با افزایش اندک در احتمال ابتلا به نوروپاتی اپتیک ایسکمیک همراه است. اگرچه این بیماری غیرمعمول بود، اما پیامدهای بالقوه آن، این یافته را حائز اهمیت می‌کند.
دکتر چنتان داو، از اعضای هیئت علمی مرکز اپیدمیولوژی دارویی و علوم درمان در موسسه تحقیقاتی سلامت، سیاست‌گذاری سلامت و سالمندی راتگرز، گفت: «اگرچه نوروپاتی اپتیک ایسکمیک نادر بود، اما از نظر بالینی مهم است زیرا می‌تواند با از دست دادن ناگهانی بینایی همراه باشد. میزان افزایش خطر کوچک بود؛ تقریباً سه تا چهار مورد اضافی در هر ۱۰,۰۰۰ بیمار که طی ۱۸ ماه با داروهای GLP-1 درمان شده‌اند، اما پزشکان و بیماران باید از این ارتباط احتمالی آگاه باشند.»
اگرچه خطر مطلق همچنان پایین است، اما محققان می‌گویند محبوبیت رو به رشد داروهای GLP-1، نظارت مستمر بر ایمنی آن‌ها را بسیار مهم‌تر می‌کند. این داروها اکنون به‌طور گسترده برای افرادی که هم با دیابت نوع ۲ و هم بدون آن مبارزه می‌کنند، تجویز می‌شوند.
چه کسانی ممکن است در معرض بیشترین خطر باشند؟
این مطالعه همچنین الگوهایی را در میان بیمارانی که دچار این بیماری چشمی شده بودند، شناسایی کرد. موارد ابتلا در میان مردان و بزرگسالان در بخش‌های مسن‌تر جمعیت مورد مطالعه، شایع‌تر بود.
دکتر داو، که همچنین دانشیار دانشکده داروسازی ارنست ماریو، و نویسنده اصلی این مطالعه است، گفت: «بیشتر بیماران در مطالعۀ ما که دچار نوروپاتی اپتیک ایسکمیک بودند، یا مرد بودند و یا مرد و زن در محدوده سنی ۵۰ تا ۶۵ سال. از آنجایی که نوروپاتی اپتیک ایسکمیک می‌تواند با از دست دادن ناگهانی بینایی که ممکن است دائمی باشد، تظاهر یابد، تشخیص زودهنگام علائم و ارزیابی فوری توسط چشم‌پزشک ممکن است به‌ویژه برای بیمارانی که در معرض خطر پایه بالاتری هستند، بسیار مهم باشد.»
تخمین زده می‌شود که بیش از ۸۰ درصد موارد نوروپاتی اپتیک ایسکمیک، شامل نوع قدامی غیرآرتریتی (NAION) این بیماری باشد. این حالت زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخش جلویی عصب بینایی ناکافی باشد، که پتانسیل آسیب رساندن به عصب و اختلال در بینایی را دارد.
از دست دادن بینایی ناشی از این وضعیت اغلب دائمی است. به گفتۀ دکتر داو، تقریباً یک‌سوم بیماران مبتلا، مقداری بهبودی را تجربه می‌کنند که معمولاً طی شش ماه اول رخ می‌دهد. حتی زمانی که بهبود حاصل می‌شود، معمولاً درجاتی از نقص بینایی باقی می‌ماند. این وضعیت معمولاً باعث کوری کامل نمی‌شود، بلکه معمولاً بخشی از بینایی را در یک چشم تحت تأثیر قرار می‌دهد. بیماران ممکن است متوجه تاری ناگهانی، کم‌نور شدن یا وجود نقاط کور (بخش‌های از دست رفته) در میدان دید خود شوند.
آیا داروهای کاهش وزن واقعاً باعث از دست دادن بینایی می‌شوند؟
علیرغم وجود این ارتباط، محققان هشدار دادند که یافته‌های آن‌ها ثابت نمی‌کند که داروهای GLP-1مستقیماً باعث آسیب به عصب بینایی می‌شوند. عوامل دیگر، از جمله تفاوت در شرایط سلامت زمینه‌ای بیماران، می‌تواند به توضیح افزایش خطر مشاهده‌شده در مطالعه کمک کند. تحقیقات بیشتری برای تعیین اینکه آیا خودِ داروها در بروز این وضعیت نقش دارند یا خیر، لازم خواهد بود.
در حال حاضر، این یافته‌ها بر اهمیت تشخیص تغییرات ناگهانی بینایی و جستجوی فوری ارزیابی پزشکی، به‌ویژه در میان افرادی که ممکن است از قبل در معرض خطر بیشتری باشند، تأکید می‌کند.
منبع:
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261014015521.htm